Op 4 februari was het Wereldkanker Dag: hoe de aanpak van Utrecht Cancer leidt tot een efficiëntere bestrijding

Loopafstand

Hoe kunnen we op één vierkante kilometer de toekomst van de kankerbehandeling veranderen? In het hart van het Utrecht Science Park hebben 6 toonaangevende instellingen, het UMC Utrecht, de Universiteit Utrecht, het Prinses Máxima Centrum voor Kinderoncologie, de Hogeschool Utrecht, het Hubrecht Instituut en het Westerdijk Instituut, hun krachten gebundeld onder de naam Utrecht Cancer. Doordat de partijen zich op loopafstand van elkaar bevinden op het science park, bevordert dat de samenwerking.

Groot maatschappelijk probleem

Het platform vormt de grootste en meest multidisciplinaire kankeronderzoeksgemeenschap van Nederland en heeft een enorme impact, van fundamenteel onderzoek tot klinische toepassingen, om doorbraken te versnellen die het leven van kinderen, volwassenen en dieren met kanker verbeteren. Sinds 2008 is kanker de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. Alleen al in 2024 kregen bijna 130.000 mensen de diagnose; een aantal dat volgens het trendrapport van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) binnen het volgende decennium zal oplopen tot ruim 150.000 per jaar. De trend is onmiskenbaar en de urgentie is nog nooit zo groot geweest.

Utrecht Cancer gaat deze uitdaging aan met een visie die even ambitieus als essentieel is: door kennis, talent en middelen te bundelen, versnelt het ontdekkingen en zet deze om in betere behandelingen voor patiënten wereldwijd. Zo laat het zien dat alleen door samenwerking we toegroeien naar een gezondere, duurzamere samenleving.

Enkele voorbeelden

1. Sturgeon
Wanneer een kind met een hersentumor op de operatietafel ligt, telt elke minuut. Tot voor kort moesten chirurgen een hele week wachten op laboratoriumresultaten die de agressiviteit van de tumor aan het licht brachten, wat vaak leidde tot een tweede, zeer ingrijpende operatie. Dankzij een samenwerking tussen het lab van Jeroen de Ridder in het UMC Utrecht en neurochirurgen van het Prinses Máxima Centrum is dat wachten voorbij. Samen ontwikkelden ze Sturgeon, een baanbrekend AI-algoritme dat het genetische profiel van de tumor in slechts 20 tot 40 minuten kan uitlezen. Chirurgen krijgen nu de antwoorden die ze nodig hebben tijdens de operatie zelf, waardoor ze hun plan ter plekke kunnen aanpassen en jonge patiënten een tweede operatie kunnen besparen.

2. Organoïden
Wetenschappers binnen de samenwerkingspartners van Utrecht Cancer kweken kleine 3D-modellen van menselijke tumoren uit stamcellen van patiënten. Deze levende miniaturen veranderen de manier waarop nieuwe therapieën worden getest, waardoor het mogelijk wordt om te voorspellen hoe een behandeling zal werken voordat een patiënt deze ooit krijgt. In Utrecht stimuleren organoïden het onderzoek naar hoofd- en halskanker, terwijl ‘urinoïden’ (blaaskankermodellen gekweekt uit urinemonsters) geheel nieuwe mogelijkheden openen in de precisiegeneeskunde. Het Hubrecht Instituut, het UMC Utrecht en de Faculteit Diergeneeskunde bundelen hier hun krachten om echt gepersonaliseerde kankerbehandelingen binnen handbereik te brengen.

3. Samenwerking met de Faculteit Diergeneeskunde
Op de internationaal gerenommeerde afdeling Radiotherapie van het UMC Utrecht herdefiniëren artsen de kankerbehandeling met geavanceerde beeldgestuurde technieken. Hun kracht ligt in een uniek partnerschap met de Faculteit Diergeneeskunde, waar de zorg voor dieren met kanker direct verweven is met wetenschappelijk onderzoek. Deze unieke samenwerking overbrugt de kloof tussen humane en veterinaire oncologie en maakt ontdekkingen mogelijk die zowel patiënten als huisdieren ten goede komen. Het weerspiegelt de bredere visie van Utrecht Cancer: het verbinden van de gezondheid van mens, dier en milieu, en tegelijkertijd de weg vrijmaken voor toekomstige innovaties die niet alleen effectief, maar ook steeds vaker diervrij zijn.

De boodschap is duidelijk: kanker is te complex om door één laboratorium, één ziekenhuis of één discipline alleen opgelost te worden. Maar samen kunnen we het wel.

Lees hier meer over Utrecht Cancer.

Bekijk hieronder de video over Utrecht Cancer, gemaakt in samenwerking met NL / New Dutch en Utrecht & Partners. In de video vertelt Prof. Dr. Elsken van der Wall wat Utrecht Cancer zo uniek maakt.