Wereldwijd meer hersentumoronderzoek mogelijk
Onderzoekers wereldwijd hebben toegang tot de werkwijze om organoïden van foetaal weefsel in het lab te kweken, welke is ontwikkeld in het Prinses Máxima Centrum. De organoïden kunnen gebruikt worden om elk type hersentumor in het laboratorium te modelleren. Hierdoor kunnen onderzoekers nieuwe onderzoeksmodellen maken om vele, vaak zeldzame hersentumorsubtypes te bestuderen. De onderzoekers hopen zo onderzoek naar het ontstaan en de behandeling van hersentumoren bij kinderen te versnellen.
Wetenschappers gebruiken verschillende modellen om de biologie van gezond weefsel en ziekten in het laboratorium te onderzoeken. Bijvoorbeeld cellijnen, proefdieren en sinds een aantal jaar ook 3D-mini-organen (organoïden). Organoïden hebben bepaalde kenmerken en zijn zo complex, dat wetenschappers de functies van een orgaan in het laboratorium nauwkeurig kunnen nabootsen. Ze worden dan ook onder andere gebruikt om te onderzoeken hoe een hersentumor ontstaat, de gevoeligheid voor medicijnen te testen en aanknopingspunten voor nieuwe medicijnen te vinden.
Onderzoekgroepsleiders dr. Benedetta Artegiani, prof. dr. Hans Clevers en dr. Delilah Hendriks deelden vorig jaar de revolutionaire ontwikkeling dat het mogelijk is 3D-mini-organen uit menselijk foetaal hersenweefsel in het laboratorium te kweken. Vandaag delen Artegiani, Hendriks en hun collega’s, in Nature Protocols de werkwijze om hersenorganoïden, genaamd FeBo’s, te kweken en vervolgens aan te passen naar een specifiek type hersentumor.
DNA-verandering
Er zijn heel veel verschillende soorten hersentumoren bij kinderen, veel meer dan bij volwassenen. Al deze soorten zijn zeldzaam en er is dan ook weinig tumorweefsel om voor onderzoek te gebruiken. In het vandaag gepubliceerde protocol delen de onderzoekers hoe met behulp van de CRISPR/Cas9 -technologie het DNA van de start-organoïde aangepast kan worden. Zo kan, als het DNA-profiel van het tumor-type bekend is, vanuit deze FeBO een organoïde van een bepaald type hersenkanker gekweekt worden.
Anna Pagliaro is promovendus in de Artegiani & Hendriks-groep en één van de drie eerste auteurs van de studie: ‘Het unieke aan dit ontwikkelde model is dat we de tumorcel in de gezonde omgeving kunnen onderzoeken. Deze realistische omgeving maakt het mogelijk om bijvoorbeeld versnelde celgroei en de verspreiding van tumorcellen in het gezonde weefsel en het daarbij behorende gedrag te onderzoeken.’
Met de aangepaste organoïden kan ook de gevoeligheid voor verschillende medicijnen worden getest. Francesco Andreatta, promovendus en co-eerste auteur: ‘Door de organoïden bloot te stellen aan verschillende medicijnen en de levensvatbaarheid van de cellen te onderzoeken, kunnen we bepalen welke medicijnen mogelijke aanknopingspunten voor een behandeling zijn.’ ‘Ook kunnen we kijken of bepaalde medicijnen het gedrag van de organoïden veranderen. Bijvoorbeeld snelheid van de groei of verandering in de ordening van de cellen,’ vult promovendus en co-eerste auteur Roxy Finger aan.
Aanvullend zullen de organoïden ook belangrijke informatie over het ontstaan van kanker in de hersenen opleveren. En op moleculair niveau kunnen ze inzicht bieden in de verandering van een gezonde cel naar een kankercel. Bovenal hopen Artegiani en Hendriks door de kweekprotocollen met de wetenschappelijke wereld te delen, andere onderzoekers te helpen hun onderzoek naar nieuwe behandelingen en het ontstaan van kanker in de hersenen te versnellen.
Deze publicatie is mede mogelijk gemaakt door Oncode Accelerator. Het Oncode Accelerator Project wordt gefinancierd door het Nationaal Groeifonds (NGF).
UMC Utrecht neemt derde operatierobot in gebruik
UMC Utrecht heeft een derde operatierobot in gebruik genomen. Met de komst van de nieuwste generatie, de Da Vinci 5, kunnen nog meer patiënten minimaal belastend worden geopereerd. Dat leidt tot minder complicaties en een sneller herstel. “Nog afgezien van de voordelen voor patiënten, kunnen we met de Da Vinci 5 ook nog beter opleiden,” zegt Jelle Ruurda, gastro-intestinaal chirurg en hoogleraar robot-geassisteerde minimaal invasieve chirurgie. “Met één druk op de knop kunnen collega’s op afstand meekijken, en zelfs leren van eerdere operaties. Zo delen we kennis sneller en breder.” Het ziekenhuis bouwt hiermee voort op een traditie van 25 jaar vooroplopen in robotchirurgie.
Danny Sahtoe ontvangt NVBMB-prijs
Danny Sahtoe heeft de prestigieuze NVBMB-prijs toegekend gekregen, een prijs die erkenning biedt voor het werk van een zeer getalenteerde, jonge, zelfstandige onderzoeker op het gebied van biochemie of moleculaire biologie. De prijs gaat gepaard met extra financiering om een eendaags symposium te organiseren over een onderwerp naar keuze. Danny Sahtoe is groepsleider bij het Hubrecht Instituut en Investigator bij Oncode Instituut.
Kuros Biosciences tekent overeenkomst met Utrecht Science Park Bilthoven
Kuros Biosciences gaat zijn onderzoeks-, ontwikkelings- en productieactiviteiten uitbreiden.
Utrecht Science Park Bilthoven, het science park voor life sciences- en bioproductiebedrijven, heeft een huurovereenkomst gesloten met Kuros Biosciences om de verdere groei en uitbreiding van de onderzoeks-, ontwikkelings- en productieactiviteiten van het bedrijf te ondersteunen. Deze overeenkomst onderstreept de ambitie van USP Bilthoven om dé locatie in Europa te zijn voor bedrijven die geavanceerde bioproductie- en life sciences-activiteiten willen opschalen.
Inspirerend en verbindend bezoek van de President van Estland aan Utrecht Science Park
Op woensdag 8 april 2026 bezochten de President van Estland, Dhr. Alar Karis, tezamen met zijn echtgenoot Sirje Karis, ambassadeur Dhr. Paul Teesalu en een delegatie van het ‘Estonian Health Ecosystem’ het Utrecht Science Park. Tijdens het bezoek is veel kennis uitgewisseld en zijn waardevolle connecties gelegd.