Onderzoek naar snellere schimmeldiagnose Prinses Máxima Centrum, WKZ, Westerdijk Instituut en UMC Utrecht
Onderzoekers van het Prinses Máxima Centrum, het Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ), Westerdijk Instituut en UMC Utrecht hebben samen een eerste stap gezet naar een nieuwe DNA-test voor schimmelinfecties bij kinderen met leukemie of na een stamceltransplantatie. Die test zou in de toekomst kunnen zorgen voor een snellere en nauwkeurigere diagnose van deze belangrijke complicatie.
Elk jaar krijgen ongeveer 150 kinderen in Nederland de diagnose leukemie. Tijdens en na de intensieve behandeling is hun afweer verzwakt, waardoor ze extra kwetsbaar zijn voor infecties. Soms ontstaat koorts en helpt antibiotica niet. Dan is een schimmelinfectie een mogelijke oorzaak. Zo’n infectie is een ernstige complicatie die de behandeling kan vertragen of onderbreken.
Kinderoncoloog in opleiding en onderzoeker Laura Rotte van het Prinses Máxima Centrum ziet in haar werk de gevolgen hiervan: ‘Om te achterhalen of er een schimmel actief is, moeten kinderen nu vaak een longspoeling ondergaan onder narcose. Helaas lukt het niet altijd om in de vloeistof van de longspoeling precies te bepalen of en welke schimmel er zit.’
Schimmel-DNA als aanknopingspunt
In samenwerking met het UMC Utrecht onderzochten de onderzoekers of celvrij schimmel-DNA in het vocht verkregen uit de longspoeling én bloed kan worden gebruikt voor de diagnose. Onderzoeker Emmy Wesdorp, tijdens het onderzoek werkzaam in het Center for Molecular Medicine van UMC Utrecht en nu bio-informaticus in de Tytgat-groep van het Máxima, legt uit: ‘We gebruiken geavanceerde technieken om miljoenen DNA-fragmenten uit te lezen. Slechts een fractie daarvan is van schimmels. Het is alsof je in een volle papiercontainer met blauwe confetti tientallen witte snippertjes zoekt.’
De onderzoeksgroep van Oncode Institute onderzoeker prof. dr. Jeroen de Ridder aan het Center for Molecular Medicine ontwikkelde een werkwijze om celvrij schimmel-DNA in monsters op te sporen. Door dit DNA te vergelijken met grote databases konden de onderzoekers vaststellen of er sprake was van een schimmelinfectie, en zo ja, welke schimmel deze veroorzaakte. In een eerste testgroep van zeven kinderen, die verdacht werden van een schimmelinfectie, werd zowel in de vloeistof van de longspoeling als in het bloed Aspergillus fumigatus gevonden. Bij vijf van hen werd ook schimmel-DNA in het bloed aangetoond. Dit zou een veel minder belastende methode dan de gebruikelijke longspoeling voor kinderen kunnen zijn.
De onderzoekers publiceerden de resultaten in npj Genomic Medicine.
Toekomstige toepassing in de kliniek
Volgens prof. dr. Louis Bont, kinderarts-infectioloog in het WKZ en als clinical trialist verbonden aan de Tissing-groep in het Máxima, is de test veelbelovend: ‘We kunnen hiermee in de toekomst wellicht beter onderbouwd kiezen voor een gerichte schimmelbehandeling. Dat helpt om onnodige medicatie met bijbehorende bijwerkingen en schade aan organen te voorkomen. En dat verbetert weer de kwaliteit van leven van kinderen met kanker.’
De onderzoekers hopen de test in de toekomst verder uit te breiden naar andere soorten schimmels. ‘Ons doel is een diagnostische test die breed toepasbaar is én weinig belastend voor kinderen,’ zegt Rotte. Wesdorp vult aan: ‘We staan aan het begin, maar dit onderzoek laat zien dat het kan werken.’
De Nieuwe Utrechtse Arts: hoe ziet de arts van de toekomst eruit?
Hoe ziet de arts van de toekomst eruit? Veranderende inzichten in de zorg, technologische ontwikkelingen zoals AI en nieuwe verwachtingen van patiënten vragen om een vernieuwde geneeskundeopleiding. Daarom vernieuwt het UMC Utrecht het geneeskundecurriculum onder de naam De Nieuwe Utrechtse Arts.
Olympisch kampioen Maarten van der Weijden zwemt nog één keer, nu voor het Máxima
Maarten van der Weijden trekt nog één keer zijn zwempak aan voor kankeronderzoek. Van 17 tot en met 22 augustus zwemt hij maar liefst 270 kilometer langs 22 steden, met het Prinses Máxima Centrum als eindbestemming. Met deze bijzondere tocht haalt hij via zijn stichting geld op voor vooruitstrevend onderzoek naar de directe en late gevolgen van kinderkanker.
Nieuwe uitrit voor bouwverkeer in het Utrecht Science Park
Er vinden verschillende bouwactiviteiten plaats in het noordwestcluster van het Utrecht Science Park. Dit is het gebied waar onder andere het Minnaertgebouw en Buys Ballotgebouw liggen. Om het bouwverkeer veiliger en efficiënter door het gebied te leiden, wordt een nieuwe uitrit aangelegd vanaf de Sorbonnelaan naar de Leuvenlaan.
Opening Utrecht Science Week met keynote door Juliette Legler over de verborgen invloed van milieuchemicaliën
Op vrijdag 25 september barst het jaarlijkse wetenschapsfestival ‘Utrecht Science Week’ weer los op het Utrecht Science Park. We zijn verheugd aan te kondigen dat dit jaar Prof. dr. ir. Juliette Legler de Utrecht Science Lezing zal verzorgen. Juliette Legler is hoogleraar Toxicologie aan de Universiteit Utrecht bij Diergeneeskunde en geeft leiding aan de ‘One Health Toxicology’ groep van het Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS).