Copiloot voor COPD: ‘De patiënt heeft de regie’

De nieuwe tool Copiloot voor COPD helpt mensen met COPD om minder en minder ernstige longaanvallen te krijgen. De tool is ontwikkeld op basis van jarenlang onderzoek door Yvonne Korpershoek van het Lectoraat Proactieve Zorg voor Thuiswonende Ouderen en zet in op zelfmanagement. Chris Spaan, COPD-patiënt: “Zelfmanagement betekent dat je je ziekte begrijpt, je grenzen kent en weet wanneer je moet ingrijpen. Dit verbetert de kwaliteit van leven.” Copiloot voor COPD werd ontwikkeld in samenwerking met UMC Utrecht, Longfonds, Topicus en Digidok en is vanaf 20 november 2024, op Wereld COPD-dag, gratis te gebruiken.
Mensen met COPD hebben vaak periodes waarin hun klachten erger worden. Ze gaan dan meer hoesten, krijgen meer slijm en worden benauwder. Deze longaanvallen versnellen de achteruitgang van de longen. Zelfmanagement helpt om dit te voorkomen. ‘Uit onderzoek blijkt dat mensen met een longziekte zelf invloed kunnen hebben op hoe erg een longaanval is en hoe snel ze herstellen’, legt Jaap Trappenburg van UMC Utrecht uit. Yvonne en Jaap doen al jaren onderzoek naar hoe zelfmanagement mensen met COPD kan helpen. ‘Zelfmanagement betekent bijvoorbeeld je medicijnen aanpassen of op tijd contact opnemen met je zorgverlener. Maar het gaat ook om hoe je omgaat met de lichamelijke en psychische gevolgen van verergerde klachten.’
Stoplichtmodel
Enkele jaren geleden ontwikkelden ze het Longaanval actieplan COPD. Dit papieren plan werkt met een stoplichtmodel om de ernst van klachten duidelijk te maken en advies te geven. ‘Het actieplan wordt samen met de zorgverlener ingevuld’, zegt Trappenburg. ‘Uit onderzoek bleek dat patiënten die het plan gebruikten tijdens een longaanval minder ziek waren en twee tot drie dagen sneller herstelden.’
“Voor iemand zoals ik, die niet meer volledig op zijn longen kan vertrouwen, is deze app een enorme hulp. Het geeft je meer controle over je eigen situatie, en dat is precies wat je nodig hebt met COPD.”, Chris Spaan (COPD-patiënt).
Digitaal
Het succes van het actieplan leidde tot meer. Want: ‘Het feit dat zo’n simpel hulpmiddel al veel verschil kan maken, laat zien dat een digitale tool misschien nog meer kan doen.’ Zo ontstond het idee voor Copiloot voor COPD. Het is belangrijk dat mensen met COPD zelf zoveel mogelijk controle hebben over hun ziekte. Daarom was ook Longfonds betrokken bij zowel het Longaanval actieplan als Copiloot voor COPD, de digitale versie ervan. Met Copiloot kunnen patiënten nu zelf hun gezondheid volgen, ook als hun zorgverlener geen digitale omgeving gebruikt. Dit maakt de tool uniek.
Copiloot voor COPD helpt vooral om de gezondheid te volgen. Daarnaast bevat de tool handige tips voor mensen met COPD. Trappenburg: ‘In de winter is goede hygiëne extra belangrijk, vooral tijdens een griepgolf. Je kunt dan beter drukke plaatsen vermijden waar veel mensen hoesten. Dit soort tips leren we patiënten met de tool.’
Nooit meer verloren
‘COPD valt vaak tussen de eerste en tweede lijn zorg in. Patiënten weten soms niet wie hun casemanager is of bij wie ze terecht kunnen’, zegt Trappenburg. ‘Met deze tool hoeven ze zich niet meer verloren te voelen. Ze kunnen zelf hun toekomst positief beïnvloeden.’
De digitale tool is nu voor iedereen beschikbaar. Maar, zo stelt Jaap: ‘Een tool is nooit af. We blijven hem verbeteren op basis van de wensen en behoeften van patiënten. Zo blijft de tool hopelijk een goede aanvulling op doktersbezoeken.’
Copiloot voor COPD is ontstaan uit een samenwerking tussen Hogeschool Utrecht, UMC Utrecht, Topicus, DigiDok en Longfonds.
Benieuwd naar hoe jij, of jouw patiënt, Copiloot voor COPD kan gebruiken? Kijk dan op spreekuur.nl

Utrecht Science Park Zomercafé: afscheid van directeur-bestuurder Jan Henk van der Velden
Op maandag 6 juli vond het Utrecht Science Park Zomercafé plaats bij Grand Café Living op het Utrecht Science Park. Deze editie stond in het teken van het afscheid van Jan Henk van der Velden als directeur-bestuurder van Stichting Utrecht Science Park, na negen jaar waarin hij een belangrijke rol speelde in de ontwikkeling en positionering van het ecosysteem.

UMC Utrecht krijgt nieuwe hoofdentree en groen campuspark
De noordkant van het UMC Utrecht gaat de komende jaren op de schop. De gemeente Utrecht en het academisch ziekenhuis hebben plannen gepresenteerd voor een nieuwe hoofdentree, een centraal parkeergebouw en een groen ontvangstgebied dat de ziekenhuizen op het Utrecht Science Park beter met elkaar moet verbinden. De plannen zijn inmiddels naar de gemeenteraad gestuurd.

Petra Baarendse vanaf 1 september nieuwe directeur-bestuurder Stichting Utrecht Science Park
Utrecht, 2 juli 2026 – Vanaf 1 september 2026 treedt Petra Baarendse aan als nieuwe directeur-bestuurder van Stichting Utrecht Science Park. Zij volgt Jan Henk van der Velden op, die afscheid heeft genomen en een nieuwe rol gaat vervullen als directeur-bestuurder bij Stichting Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug.

Opening Utrecht Science Week met keynote door Juliette Legler over de verborgen invloed van milieuchemicaliën
Op vrijdag 25 september barst het jaarlijkse wetenschapsfestival ‘Utrecht Science Week’ weer los op het Utrecht Science Park. We zijn verheugd aan te kondigen dat dit jaar Prof. dr. ir. Juliette Legler de Utrecht Science Lezing zal verzorgen. Juliette Legler is hoogleraar Toxicologie aan de Universiteit Utrecht bij Diergeneeskunde en geeft leiding aan de ‘One Health Toxicology’ groep van het Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS).