Living Lab in de Spotlight: Utrecht Science Park
Utrecht Science Park kent verschillende living labs op het gebied van energie en circulariteit. Denk hierbij aan Lumifield waar onderzoek wordt gedaan naar het opwekken en bewaren van zonne-energie of de biovergister, waar organisch afval ingezet wordt als energiebron. Los van elkaar zijn dit al veelbelovende initiatieven. Met elkaar verbonden kunnen ze iets groters worden: een werkend, onderwijzend model van een circulaire campus. Dat is de ambitie achter Refinery of the Future, geleid door Prof. Bert Weckhuysen (Universiteit Utrecht), dat twee nieuwe stukjes aan de puzzel toevoegt: het omzetten van afgevangen CO2 in hernieuwbaar gas en van plastic afval in chemische bouwstenen
Van losse pilots naar één ecosysteem
Refinery of the Future draait om twee geplande installaties: een CO2-recyclinginstallatie en een plasticrecyclinginstallatie. De eerste zet afgevangen CO2 om in hernieuwbaar gas (methaan) met behulp van groene waterstof. De tweede zet gescheiden plastic afval om in waardevolle chemische bouwstenen met een zogenaamde pyrolyse-installatie. Beide installaties bouwen voort op onderzoek aan katalytische processen bij het Institute for Sustainable and Circular Chemistry van de Universiteit Utrecht, en beide zijn ontworpen om aan te sluiten op andere duurzame initiatieven en Living Labs van het USP. In de video hieronder wordt de wetenschap en techniek achter de Refinery uitgelegd.
Een wetenschappelijke reis: van fossiel naar circulair
Voor Prof. Bert Weckhuysen is Refinery of the Future geen plotseling eureka-moment, maar het resultaat van een decennialange wetenschappelijke reis. Waar hij zijn Utrechtse carrière in 2000 begon met onderzoek naar de omzetting van aardolie en aardgas verschoof zijn focus via biomassa en solar fuels naar de recycling van CO2 en plastic. Al in 2014 presenteerde hij in een TEDx-lezing zijn visie op een stad die draait op CO2. In 2024 publiceerde hij samen met collega Eelco Vogt een artikel in Nature over de Refinery of the Future. Deze stip op de horizon leidde tot het idee om concreet aan de slag te gaan op de Utrecht Science Park. Weckhuysen: “Waarom bouwen we dit niet gewoon hier, in Utrecht, met studenten én docenten?”.
Het estafettestokje doorgeven
De drijfveer achter de Refinery is voor Weckhuysen echter meer dan alleen technologische innovatie. Regelgeving, veiligheid, kosten, maatschappelijke acceptatie en het creëren van waardevolle leerervaringen voor studenten zijn minstens zo essentieel voor het project als de technologie zelf. Hij ziet het project als een manier om het ‘estafettestokje’ door te geven aan de volgende generatie. “Je echte legacy zijn de mensen die je voortbrengt,” legt hij uit. De beoogde installaties op de USP moeten dan ook fungeren als een wetenschappelijk ‘kampvuur’ waarrond studenten, onderzoekers en docenten van verschillende achtergronden samenkomen om nieuwe ideeën uit te wisselen en samen tot innovatie te komen.
Een groeiend, transdisciplinair team
Om het Living Lab te realiseren groeit het team voorbij de technische wortels, met perspectieven vanuit onder andere geowetenschappen, recht en bestuur, sociale wetenschappen en onderwijskunde. Het project blijft ook nauw verbonden met andere living labs op de campus. Hoe mooi zou het zijn als het naastgelegen Lumifield de Refinery van stroom kan voorzien? En hoe kunnen de Refinery en de Biovergister elkaar aanvullen in het onderzoek naar reststromen? Om van plannen en losse pilots naar een permanente voorziening op het USP te groeien, werkt het team nu aan het veiligstellen van de financiering voor de nodige apparatuur. De installaties worden blijvende studieplekken met ruimte voor cursussen, stages en andere onderwijsinitiatieven.
Evolutie, geen revolutie
Hoewel de ambitie groot is, benadrukt Weckhuysen dat we te maken hebben met een evolutie, geen revolutie. De overgang naar een duurzame samenleving omvat drie enorme, gelijktijdige transities: die van grondstoffen, materialen én energie. Dit vraagt om realisme én geduld. “Mensen zijn soms ongeduldig en denken dat er een knop is die je zomaar omzet,” aldus Weckhuysen. Juist daarom is een living lab op de campus zo waardevol; het is een lerende omgeving waar ook ruimte is voor de onvermijdelijke tegenslagen die bij zo’n complexe transities horen. Het doel is een traject uit te stippelen naar die stip op de horizon: een wereld zonder fossiele afhankelijkheid.
Wil jij bijdragen aan de toekomst van de Refinery of the Future door samen te werken in je onderwijs of met je bedrijf? Neem contact met ons op via contact@wijzijngeluk.nl, dan koppelen wij je aan de juiste personen.