Heineken Young Scientists Award voor Miguel Leung
Miguel Leung, groepsleider bij het Hubrecht Instituut sinds 2024 heeft de Heineken Young Scientists Award 2026 gewonnen. Deze prijs is een erkenning voor jonge onderzoekers die uitmuntende wetenschappelijke prestaties hebben geleverd en daarmee een voorbeeld zijn voor andere jonge wetenschappers. Met zijn onderzoeksgroep bij het Hubrecht Instituut bestudeert Miguel Leung de 3D-structuur van eiwitcomplexen, kleine machientjes die in al onze cellen aan he werk zijn. De groep richt zich op hooggespecialiseerde cellen die specifieke functies vervullen, zoals sperma- en eicellen.
Een van de belangrijkste structuren die Leung heeft ontrafeld is het moleculaire mechanisme dat de beweging van de spermastaart aandrijft. Soortgelijke mechanismen komen ook in andere cellen voor en sturen processen aan zoals de stroming van hersenvocht in de hersenen en de beweging van trilharen in de luchtwegen. De groep van Leung ontdekte dat de spermastaart veel extra eiwitten bevat die het mechanisme complexer maken en het sperma mogelijk ondersteunen tijdens zijn lange reis naar de eicel. Onlangs hebben ze ook nieuwe ontdekkingen gedaan in eicellen waarbij ze de structuur van hun opslagcomplexen hebben onthuld.
Een onverwachte eer
Leung wist niet van zijn nominatie, waardoor hij zich erg vereerd voelde toen hij hoorde dat hij de prijs had gewonnen. Volgens hem is het feit dat iemand zijn werk zo hoog inschat dat hij hem heeft genomineerd een nog grotere eer dan de prijs zelf. Hij zag het als een mooie overwinning voor het vakgebied en als een aansporing om door te gaan en hard te blijven werken. “Deze prijs is een goede herinnering om te blijven verkennen. Het geeft enorm veel voldoening om van een situatie waarin je niet eens wist wat er mogelijk was met een bepaalde methode, naar een situatie te gaan waarin je daadwerkelijk een betekenisvol verschil kunt maken,” zegt Leung.
Een visueel veld
De structurele biologie spreekt Leung aan omdat deze zich bezighoudt met de fundamentele moleculaire bouwstenen van het leven. “Het is zo interessant om met behulp van structurele biologie de allereerste stadia van de ontwikkeling te onderzoeken, waarover we op moleculair niveau nog maar weinig weten,” legt Leung uit. Zijn groep maakt gebruik van cryo-elektronenmicroscopie (cryo-EM), een techniek waarbij cellen of eiwitten zo snel worden ingevroren dat water geen tijd heeft om ijskristallen te vormen. “Dankzij cryo-EM worden de eiwitten in bevroren toestand vastgelegd zonder gebruik te maken van chemicaliën die hun structuur zouden kunnen verstoren,” legt Leung uit.
Het in beeld brengen van eiwitcomplexen helpt om te begrijpen hoe cellulaire processen werken. Leung legt dit uit aan de hand van het voorbeeld van bollenvelden in Nederland: “Als iemand mij hierover vertelt, hoe kan ik dan weten hoe ze eruitzien totdat ik er daadwerkelijk heen ga en die indrukwekkende velden vol bloemen met eigen ogen zie? Ik moet het zien om de complexiteit – en de schoonheid – van het systeem te kunnen bevatten.”
Over de prijs
De Heineken Young Scientists Award is een erkenning voor jonge onderzoekers die uitmuntende wetenschappelijke prestaties hebben geleverd. De prijs bestaat uit een geldbedrag en een trofee. De prijzen worden sinds 2010 uitgereikt en sinds 2018 worden er vier prijzen toegekend in verschillende domeinen: (bio)medische wetenschappen, geesteswetenschappen, natuurwetenschappen en sociale wetenschappen.