12 februari 2020

Woensdag gehaktdag, melk is goed voor elk: vlees en zuivel zijn voor veel mensen onlosmakelijk verbonden met hun voedingspatroon. Maar de milieu-impact van de vlees- en zuivelproductie is immens: deze bedrijfstak is verantwoordelijk voor 16,5% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, evenveel als van alle verbrandingsmotoren bij elkaar. Plantaardige eiwitten hebben een veel lagere milieu-impact. De Universiteit Utrecht, de Technische Universiteit Delft en Wageningen UR gaan daarom onderzoeken wat er moet gebeuren om consumenten te laten overstappen naar plantaardige alternatieven voor vlees- en melkproducten. Daarbij werken ze samen met onder andere Unilever en Danone Nutricia Research. Voor het onderzoek heeft NWO een subsidie van 1 miljoen euro toegekend.

‘Beleidsmakers bedenken diverse plannen voor een schonere energie- en transportsector, maar voor de landbouwsector is er veel minder aandacht’, aldus prof. dr. Marko Hekkert (Copernicus Instituut, Universiteit Utrecht). Hij staat aan het hoofd van het onderzoeksprogramma  ‘Accelerating the transition to plant-based proteins’ (Een versnelde overstap naar plantaardige eiwitten). ‘Eiwitten vormen een essentieel onderdeel van onze dagelijkse voeding en die kun je dus niet zomaar weglaten. Wat nu als je de consument ertoe kunt bewegen om te kiezen voor plantaardige eiwitten? Vergeleken met vlees en zuivel scoren ze wel 4 tot 100 keer beter.’

Multidisciplinair
Hekkert en zijn collega-onderzoekers zijn daarom benieuwd wat de motieven zijn van consumenten om al dan niet voor plantaardige eiwitten te kiezen. Daarnaast willen ze weten wat de technische voorwaarden zijn voor de ‘eiwittransitie’. Het onderzoek is daarom ingestoken vanuit een breed palet aan disciplines, namelijk de innovatiewetenschappen, de psychologie, de consumentenwetenschappen en industrieel ontwerp.

Methaan
Waarom is er eigenlijk zo weinig aandacht voor CO2-reductie in de veehouderij? ‘Waarschijnlijk omdat er daar nu eenmaal weinig winst te behalen valt. Veel industriële processen kun je koolstofneutraal maken, maar dat wordt een stuk lastiger wanneer die processen plaatsvinden in levende have. Herkauwers zetten nu eenmaal gras om en dat leidt automatisch tot een grote uitstoot van methaan, een schadelijk broeikasgas.’

Marktaandeel
De markt voor plantaardige zuivel- en vleesvervangers groeit overigens snel. Neem nu het bedrijf Beyond Meat, een Amerikaanse producent van plantaardige hamburgers. Toen Beyond Meat op 2 mei 2019 zijn intrede deed op de Amerikaanse aandelenbeurs steeg de waarde van een aandeel in het bedrijf binnen 24 uur met 163%. ‘Maar het totale marktaandeel van plantaardige vleesvervangers blijft vooralsnog bescheiden’, relativeert Hekkert. ‘In omvang zo’n 1% van de markt voor vlees.’

Gedragsonderzoek
De onderzoekssubsidie voor ‘Accelerating the transition to plant-based proteins’ komt uit het NWO-programma ‘Transitions and Behaviour’, dat zich specifiek richt op gedragsonderzoek waarmee transities gerealiseerd en versneld kunnen worden.

Bron: Universiteit Utrecht